1937 de Adana da doğan Yılmaz Pütün (Güney) lise yıllarında bisikletiyle sinemadan sinemaya on altı milimetrelik film bobinleri taşıyarak sinemaya ilk adımını atar. Sinemaya daha yakın olabilmek için Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesini bırakır ve İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi ne yazılır.
Sinemaya olan sevgisini şöyle özetliyor "Sinemayla karşılaşmam 13 yaşındayken oldu. Kavgalı dövüşlü filmlerin gösterildiği fukara sinemalarına gidiyorduk. Kendimizi daha rahat hissediyorduk bu sinemalarda. Mesela bir Galatasaray Sineması vardı çok güzeldi. Önünden geçer bakardık ama çok lükstü gitmeye korkardık. İstesek parasını verip girebilirdik. Ama ne kıyafetimizi ne de yapımızı uygun görmezdik o sinemaya."
Bu arada Adana da pursantaj memurluğunu yaptığı Dar film in İstanbul bürosunda çalışmaya başlar. Atıf Yılmaz la tanışır ve onun asistanlığını yapmaya başlar. 1956 yılında yayınlanan "Üç Bilinmeyenli Eşitsizlik Sistemleri" adlı öyküsünde komünizm propagandası yaptığı için 1961 yılında 18 ay hapis ve 8 ay Konya ya sürgün cezası verilir. Bu cezayı almadan önce 1959 yılında oynamış olduğu Atıf Yılmaz ın "Alageyik" filminde gelecekte kendinden bahsettirecek bir aktör olacağının sinyallerini verir. Oyuncu olarak yer aldığı sadece ikinci film olmasına rağmen performansı dikkat çekicidir. Ardından ceza ayları gelir.
İlk kez hapse giren Yılmaz Güney hayatının muhakemesini yapar kendini yeniler ve düşünsel yapısını geliştirir. Kendisine bir misyon biçer bunu nasıl gerçekleştireceğinin hesaplarını yapar. Hapishaneden çıktıktan sonra zor günler geçiren Yılmaz Güney in daha sonra rol aldığı film sayısı artmaya başlar. 1963 te "İkisi de Cesurdu" isimli iddiasız bir filmin senaryosunu yazar ve baş rolünü oynar. Ferit Ceylan ın yönettiği bu film Güney in bundan sonraki filmlerinin ana malzemesi haline getireceği "kabadayı mitosu"nun temellerini atar. 1964 te yine senaryosunu yazıp oynadığı "Koçero" Anadolu da büyük iş yapar. Aynı yıl rol aldığı "10 Korkusuz Adam" filminde hiç konuşmayan sürekli arka cebinde taşıdığı konyağı içen bir ayyaşı canlandırır. Bu rol filmde fazla bir önem taşımadığı halde Yılmaz Güney diğer oyuncular Tamer Yiğit Adnan Şenses Tunç Oral ve Özkan Yılmaz ı gölgede bırakır. Güney in göründüğü sahnelerde sinema salonları inler. Böylece Yılmaz Güney bir mitos haline gelmeye başlayarak senarist ve oyuncu olarak birçok filmde görev alır.
1965 ve 1966 ise aktör Güney in en verimli yılları olur. Artık Türkiye de sinema "Çirkin Kral"ının adıyla anılmaktadır. Güney in sineması o tarihe kadar genelde melodramlardan uyarlamalardan ve savaş öykülerinden oluşan Türk sinemasına yeni bir soluk getirir. Filmleri Türk tarzı yaşamın daha artistik ve daha kişisel bir yorumudur.
Canlandırdığı karakterleri şöyle yorumlar "Ben oyuncu olarak halkın giyiminden davranışlarından farklı olmamaya çalışıyordum. Zaten olamazdım ki. Ben zaten kendimi oynuyordum. Şöyle bir durum var Yaptığım bütün filmlerde benden bir parça vardır."
"Seyyit Han" "Toprağın Gelini" ve sinema tarihimizin önemli filmlerinden "Hudutların Kanunu"yla ilk işaretlerini veren sürecin sonunda beklenen çıkış "Umut" filmi ile yaşanır. Türk sinemasında yer yerinden oynar. "Umut" Yılmaz Güney in başyapıtlarından biridir. Ayrıca Türkiye de devrimci sinemanın da ilk ve en iyi örneklerinden biridir. Bu filmi "Acı" "Ağıt" "Baba" "Arkadaş" ve "Endişe" takip eder. 1979 da senaryosunu yazıp yapımcılığını üstlendiği en önemli filmlerinden olan "Sürü" gelir. 1981 yılında ise sinemasının doruk noktası olan ve Şerif Gören tarafından yönetilen "Yol" ile daha sonra yurt dışında önemli ödüller alır.
Aslında mahkumiyetten kurtulmak için Türkiye den kaçtığı 1981 yılına kadar Güney adı ve çalışmaları yabancı sinemaseverler tarafından pek bilinmez. Fakat bu kaçıştan itibaren gerçekleşen olaylar Güney adını tüm dünyaya duyurur. "Yol" filminin 1982 Cannes Film Festivali nde Altın Palmiye kazanmasıyla birlikte Güney yalnız kaçış olayıyla değil filmleri ile de anılmaya başlar. Dünya sineması yeni keşfinin heyecanını yaşamaktadır.
Güney "kabadayı mitosu" ile gelen yeni dönemdeki felsefesini kısaca özetler "Düşünmeden hiçbir insanın herhangi bir şey yapabilmesine imkan yoktur. Ben sadece düşündürmek istiyorum."
1983 te bir hapishanede yaşananları anlattığı ve Fransa da Fransız hükümetinin de desteğini alarak senaryosunu yazıp yönettiği "Duvar" (Le Mur) filminden sonra 9 Eylül 1984 te Paris te hayata gözlerini kapar.
